FREEVOX ελεύθερη σκέψη σε ελεύθερη γραφή – Ανάβαση στην κορυφή Σπαθί

Μια μοναχική «βόλτα» στα Λασιθιώτικα βουνά

Μαδάρες μου χανιώτικες

κορφή του Ψηλορείτη

και λασιθιώτικα βουνά

Γειά σου παντέρμη Κρήτη

Ταξιδιωτικές περιηγήσεις με το Νικόλα Λουκάκη _ nloukakis@freevox.gr

Πολλά χρόνια είχα να επισκεφτώ το βουνό που ως παιδί με μύησε στην ορειβασία και την αναρρίχηση.

Είναι ένα φθινοπωρινό πρωινό, μουντό, υγρό και γλυκό, ένα πρωινό του Οκτωβρίου ακριβώς έτσι όπως πρέπει να είναι. Τα σύννεφα γύρω μου χαμηλά και πυκνά, ίσα-ίσα που μπορώ να δω στα δέκα μέτρα, καθώς η Καλυψώ (έτσι έχω βαφτίσει την πολυταλαιπωρημένη μοτοσυκλέτα μου) με οδηγεί προς το οροπέδιο Λασιθίου και κατ’ επέκταση στα ψηλότερα, στη βάση της Δίκτης, τις απότομες, «γυμνές» και ψηλές «λασιθιώτικες μαδάρες», όπως θα ακούσετε να τις λένε.

Καιρό είχα να έρθω, σκέφτομαι, και όσο πλησιάζω τόσο με παρασέρνει και συνεπαίρνει η ιδέα μιας μοναχικής ανάβασης στην κορυφή Σπαθί (2.148μ.), την ψηλότερη κορυφή του βουνού όπως και μια διήμερη διανυκτέρευση έχοντας για παρέα τ’ αστέρια, τα γοργά σύννεφα και το σχεδόν ολόγιομο φεγγάρι που, καθόλου τυχαία, αυτές τις νύχτες θα μεσουρανεί ακριβώς από πάνω μου.

Το βουνό, διακριτικά στολισμένο, μόνο για κάποιο έμπειρο μάτι, με πολλά σπάνια ακόμα και για την Κρήτη ενδημικά είδη. Τεράστιοι πρίνοι, βελανιδιές, πουρνάρια, σφεντάμια, στα χαμηλά και θαμνώδη βλάστηση πιο ορεινά. Είναι πραγματικά θαυμάσιο το πόσα ενδημικά είδη φυτών μπορεί κάποιος να συναντήσει σ’ αυτό το βουνό. Εκτός των άλλων, την κρητική τουλίπα (tulipa cretica), τη χιονοδόξα (chionodioxa cretica), αλλά και το φημισμένο πλέον δίκταμο ή έρωντα (dictamus origanus). Στις απόκρημνες πλαγιές του βρίσκουν καταφύγιο το Όρνιο (Gyps fulvus) ή σκάρα στη ντοπιολαλιά, ο Χρυσαετός (Aquila chrysaetos) ή βιτσίλα, ο Πετρίτης και το σπάνιο πια αρπακτικό πτηνό ο Γυπαετός (gypaetus barbatus) ή κοκαλάς.

Περπατώντας ανάμεσα στα αναρίθμητα αμνοερίφια, εικόνα που συνηθίζεται στα ορεινά της Κρήτης, πολύ συχνά συναντάμε λαγούς και πέρδικες.

Ένα μοναδικό οικοσύστημα…

Είναι μεσημεράκι και κατευθύνομαι από το χωριό Άγιος Γεώργιος προς το οροπέδιο Λιμνάκαρο στα 1.050μ.

Πριν το eco park Lasinthos στρίβω αριστερά σε χωματόδρομο ακριβώς πάνω από το παλιό κοιμητήριο του Άγιου Σάββα. Όπως διαπίστωσα και όπως πολύ σωστά και εσείς θα διαπιστώσετε ο δρόμος σε ορισμένα σημεία θέλει προσοχή, ιδίως εάν έχουν λιώσει τα πρώτα χιόνια και έχουν δημιουργηθεί νεροφαγώματα.

Φτάνοντας στο Λιμνάκαρο αφήνω τη μοτοσυκλέτα σ’ ένα μικρό πλατωματάκι στα δεξιά, απέναντι ακριβώς από τα τεράστια (χαρακτηριστικά) ολοστρόγγυλα πουρνάρια. Σε τούτο το σημείο ο πολιτιστικός σύλλογος Αγίου Γεωργίου έχει αναρτήσει ταμπέλα «Απαγορεύεται το μάζεμα των χόρτων», αφού στην περιοχή φύονται πολλά βρώσιμα χόρτα και πολλοί επιτήδειοι τα μαζεύουν με σκαπανάκια βλάπτοντας την χλωρίδα της περιοχής.

Εκεί ανάμεσα στα πουρνάρια στέκεται εδώ και χρόνια και το μιτάτο του Σάββα που πέφτει σε «χειμερία νάρκη» το Νοέμβριο και ζωντανεύει ξανά τέλη άνοιξης, αρχές καλοκαιριού…

Στόχος μου είναι το διάσελο που φαίνεται στο βάθος προς το νότο. Ακριβώς κάτω από το μιτάτο συνεχίζει χωματόδρομος με νότιο προσανατολισμό που σε κάποιο σημείο ανηφορίζει απότομα λες και θέλει να διεισδύσει στα λούκια και στις κόψεις του βουνού, εκεί συνεχίζω ευθεία. Από το μιτάτο και έπειτα από 35 περίπου λεπτά συναντώ και το πρώτο σημαιάκι, σημάδι του ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4.

Το τεράστιο και καταπράσινο οροπέδιο Λασιθίου έχει αρχίσει ν’ αχνοφαίνεται με φόντο την κορυφή Σελένα 1.559μ. Οι ορθοπλαγιές δείχνουν πιο κοντά και η αίσθηση της ανάβασης απλώς σε κυριεύει. Οι βαθιές πτυχώσεις (λούκια) και οι σαν μαχαίρι κόψεις ορθώνονται σκίζοντας τον ουρανό κάνοντας σε να νιώσεις ασήμαντος μπροστά σε τούτο το γεωλογικό μεγαλείο.

Δεν έχει περάσει μισή ώρα απροβλημάτιστης πορείας και φτάνω στο διάσελο -τη βάση του Χαλασά (τοπωνύμιο που δεν έχει πάρει αδίκως το όνομα αυτό). Πρόκειται για μία «σάρα» (πλαγιά με πέτρες) κλίσεως είκοσι – είκοσι πέντε μοιρών που ειδικά το καλοκαίρι είναι αρκετά «επώδυνη»… Εδώ πρέπει να δώσω ιδιαίτερη προσοχή, σκέφτομαι, αφού το μονοπάτι, όπως φαίνεται, χαλάει κάθε χρόνο με την ισχυρή χιονόπτωση και δεν υπάρχει σήμανση με σημαιάκια παρά με πολύ αχνά σημάδια από σπρέι και κούκους (συστάδες από πέτρες).

Ένας βράχος αποτελεί το σημείο ξεκούρασης και ανάκτησης δυνάμεων ενώ προφυλαγμένος από τη μανία του Αιόλου αγναντεύω προς το Λιμνάκαρο και το οροπέδιο Λασιθίου. Ιδιαίτερες στιγμές μπροστά σε μια αποστομωτική θέα…

Η πορεία συνεχίζεται και πολύ γρήγορα διαπιστώνω πως χρειάζεται περισσότερη προσοχή, απ’ ό,τι υπολόγιζα, για την εξεύρεση του υποτυπώδους μονοπατιού. Μετά από πολύκοπη προσπάθεια και το βλέμμα πάντα χαμηλωμένο, βρίσκομαι πια ψηλά… Έχουν περάσει σαράντα λεπτά που για μένα ήταν σαν ένας αιώνας και πατάω επιτέλους στην έξοδο του Χαλασά, σε υψόμετρο 1.900μ. περίπου. Από εδώ η θέα προς το ψηλότερο βουνό του νησιού, τον Ψηλορείτη, είναι μαγευτική. Η Κρήτη ξεδιπλώνεται μπροστά μου ενώ «δίπλα» βλέπω την κορυφή Αφέντης Χριστός 2.141μ., τη δεύτερη υψηλότερη κορυφή του βουνού με το ομώνυμο εκκλησάκι. Εκεί, κάθε χρόνο στις 6 Αυγούστου, πραγματοποιείται ένα μικρό πανηγύρι που συγκεντρώνει κόσμο από τις γύρω περιοχές. Είναι ευκαιρία για τον περιπατητή να βρεθεί την συγκεκριμένη ημερομηνία στο μέρος αυτό και να ταξιδέψει σε ήθη και έθιμα που διατηρούνται ατόφια, ακόμα και σήμερα, στο πέρασμα του χρόνου.

Λίγη ακόμα ανάβαση και το σημείο που θα στήσω το αντίσκηνο «ξεδιπλώνεται» μπροστά μου. Ένα μικρό οροπεδιάκι μέσα σε μία «θάλασσα» από κακοτράχαλη πέτρα λες και κάποιος το τοποθέτησε εκεί μόνο για σένα ώστε να σου προσφέρει το πιο φίνο σημείο διαμονής σ’ ολόκληρο το βουνό…

Απίθανα! Τα σύννεφα «κολυμπάνε» στο βαθυγάλαζο ουρανό με μεγάλη ταχύτητα και τα παιχνιδίσματα του φωτός σου κρατάνε την καλύτερη δυνατή παρέα…

Μια ήσυχη διανυκτέρευση και με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου εγώ απολαμβάνω τη θέα από την χαρακτηριστική κόψη προς τ’ αριστερά συναντώντας συχνά πια σημάδια και κούκους.

Όσο ανεβαίνω τόσο και η αίσθηση του ύψους με εξιτάρει.

Η κορυφή είναι πολύ κοντά.

Λίγα ακόμα βήματα και επιτέλους πατάω το πιο ψηλό υψομετρικό. Μια παιδική αφέλεια και μία ξέχειλη χαρά μ’ έχει πλημμυρίσει. Οι αναμνήσεις κατακλύζουν με αστραπιαία ταχύτητα τη σκέψη μου.

Σαν τότε που μέσα από αυτό το άγριο προικισμένο ανάγλυφο εγώ μάθαινα περίπου τι σημαίνει φύση, τι σημαίνει παρέα, τι σημαίνει βουνό…

Τι να πει όμως κανείς. Από βορρά το Κρητικό πέλαγος με τη νήσο Ντία και πιο κοντά το οροπέδιο Λασιθίου. Προς τα βόρειο-ανατολικά ο κόλπος του Μεραμπέλου με τη νήσο Ψείρα και τον Άγιο Νικόλαο. Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου, προς τα ανατολικά, η κορυφή Λάζαρος 2.080μ., η τρίτη ψηλότερη κορυφή της Δίκτης. Κάτω ακριβώς από το Λάζαρο και τ’ οροπέδιο του Καθαρού. Άξαφνα ένα κοπάδι πέρδικες κάνει αισθητή την παρουσία του με το χαρακτηριστικό βουητό από το νευρικό αυτό πέταγμα. Το όρος Θρυπτή, το Κουφονήσι, η νήσος Χρυσή, ο Ψηλορείτης και οι πρόποδες του…

Ένα θέαμα που σίγουρα σε αποζημιώνει για την πολύωρη πεζοπορία που απαιτεί…

Όλα όμως τα ωραία κάποια στιγμή τελειώνουν και κάπου εδώ ο καιρός χαλάει «ξυπνώντας» με απότομα από τη νιρβάνα στην οποία έχω βυθιστεί. Δυστυχώς, πρέπει να πάρω το δρόμο της επιστροφής και με βαριά καρδιά αντιστρέφω το μονοπάτι ξεστήνω την σκηνή μου και κατηφορίζω ξανά μέχρι να βρεθώ πάλι κοντά στις επιβλητικές ορθοπλαγιές…

Εκεί που για τους μυημένους της αναρρίχησης υπάρχει ένα πλήθος αναρριχητικών διαδρομών, χειμερινών και καλοκαιρινών. Το πέτρωμα είναι ασβεστολιθικό και ιδιαίτερα σαθρό σε κάποιες περιπτώσεις. Το σκαρφάλωμα, όμως, σε τούτο το βουνό σου προσφέρει αρκετά συχνά ισχυρές συγκινήσεις αφού με λίγη τύχη μπορεί να υπάρξει και ως παρέα κάποιο μεγάλο αρπακτικό.

Είμαι πια κοντά στη μοτοσυκλέτα και νιώθω την επίδραση του «πολιτισμού». Μόνο στη σκέψη ότι απομακρύνθηκα από την κορυφή αυτή νιώθω μια γλυκιά μελαγχολία. Ένα συναίσθημα που σίγουρα με σπρώχνει να επισκεφθώ ξανά αυτό το άγριο κρητικό βουνό, να περπατήσω στα κακοτράχαλα μονοπάτια του και ν’ αφεθώ στις συγκινήσεις που απλόχερα προσφέρει.