Ο Δημήτρης Θ. Αρβανίτης γεννήθηκε το 1948 στη Χαλκίδα και σπούδασε ζωγραφική και γραφικές τέχνες. Θεωρείται από τους πρωτοπόρους της γραφιστικής στην Ελλάδα. Την περίοδο 1976 – 1985 υπήρξε Art Director στην EMI Records, ενώ από το 1986 ως το 1990 Art Director στο περιοδικό Ταχυδρόμος. Σχεδίασε πολλά περιοδικά όπως τα ΤΖΑΖ, Περιοδικό, Minima, Δίφωνο, Nτέφι, Jazz & Tzαz, Kαλειδοσκόπιο, Adobe magazine, Γαλέρα, ΠΟΝΤΙΚΙ art και εφημερίδες (Ελευθεροτυπία, Ποντίκι, Δρόμος κ.α.). Οι δουλειές του περιλαμβάνουν σχεδίαση βιβλίων και εξωφύλλων, αφίσες, λογότυπα και γραμματοσειρές. Από το 1986 συμμετέχει στις κυριότερες Biennale αφίσας σε χώρες της Ευρώπης. Δίνει διαλέξεις και οργανώνει workshops για το design στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το 2004 εκλέχθηκε μέλος της διεθνούς ένωσης Αlliance Graphique Internationale.

συνέντευξη του Δημήτρη Αρβανίτη στο Μάνο Λυπάκη

 

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η γραφιστική στην Ελλάδα σε σχέση και με άλλες χώρες πιο παραδοσιακές στο συγκεκριμένο χώρο;

Εξαιρώντας έναν αρκετά σημαντικό αριθμό νέων σχεδιαστών με ταλέντο, αλλά και με βαθιά επίγνωση του ντιζάιν, δυστυχώς δε θα μπορούσα να υποστηρίξω ένα σύνολο ικανό να διεκδικήσει ισχυρή παρουσία και να επέμβει δυναμικά στην ευρύτερη «αγορά» της χώρας μας, πολύ δε περισσότερο σε χώρες της Ευρώπης. Οι ευτυχείς «εκλάμψεις» υψηλού επιπέδου, βρίσκονται ακόμα στη σκιά μιας ανώριμης συνείδησης που εικονορυπαίνει το αστικό μας παρόν. Το πρόβλημα είναι ότι το μεγάλο κομμάτι της αγοράς μας, σε ό,τι αφορά στην οπτική επικοινωνία, ταξιδεύει ακόμα με αραμπάδες.

Ποια η σχέση της γραφιστικής με τη διαφήμιση;

Αγάπης και μίσους. Η κάθε μια από τις συναλλασσόμενες ομάδες διεκδικεί αυτό που δεν της ανήκει τελικά. Το ντιζάιν συνεργεί στη μορφοποίηση ιδεών, αλλά δε συμμετέχει στη στρατηγική ολοκλήρωση των προγραμμάτων. Από την άλλη πλευρά το μάρκετινγκ πιστεύει ότι διαχειριζόμενο τους λογαριασμούς, μπορεί και να σχεδιάζει. Σύγχυση των ρόλων και χρόνιο αδιέξοδο.

Για ένα γραφίστα, υπάρχει η σύγκρουση του «σχεδιάζω κάτι για το κέρδος» και του «σχεδιάζω κάτι οικειοθελώς για ένα καλό σκοπό»;

Έτερον εκάτερον. Στο ντιζάιν μπορεί και να κερδίσεις με βάση τις οικονομικές αξίες, αλλά και να χάσεις ξεπουλώντας την συνείδησή σου στο διάβολο, σε κάθε περίπτωση. Το θέμα είναι πώς καθορίζονται οι «καλοί σκοποί». Αυτά τελικά που συγκρούονται είναι η επαγγελματική αρτιότητα με τη ματαιοδοξία.

Πόσο δύσκολο είναι, όχι μόνο για το επάγγελμα του γραφίστα, να ζεις βιοποριστικά από ένα επάγγελμα, μια δραστηριότητα, η οποία σε γεμίζει ταυτόχρονα και ηθικά;

Αυτό θα έλεγα ότι είναι το ουσιαστικό κέρδος. Μη φαντασθείτε, όμως, ότι αυτό συμβαίνει δίχως μεγάλες δυσκολίες. Οι απόλυτες επιλογές μπορεί να ομορφαίνουν την καθημερινότητα, αλλά τα προβλήματα της επιβίωσης είναι συχνά ανυπέρβλητα. Το να πιστεύει κανείς ότι θα σώσει τον κόσμο είναι μια αυταπάτη. Μπορείς βέβαια να συμβάλλεις στο να γίνει καλύτερος. Η εποχή μας δεν έχει ανάγκη από ήρωες. Έχει όμως από ξεκάθαρες ιδεολογίες.

Η αφίσα και γενικά το σχέδιο, πέρα από ένα συγκεκριμένο εμπορικό σκοπό που ενδεχομένως να έχει, μπορεί να έχει και κοινωνικό χαρακτήρα, να φέρει ιδεολογία;

Όσο κι αν την αγαπάω και την τιμώ ως την πρώτη καταγωγή του σημερινού ντιζάιν, η αφίσα αποσύρεται σταθερά προς την ιστορική μνήμη ή και την αμνησία… Μπορεί να σε κολακεύει το ότι σχεδιάζεις την ελίτ του ντιζάιν (την αφίσα), αλλά μπορείς να αισθανθείς εξίσου καλά σχεδιάζοντας το ο,τιδήποτε σκοπεύει να πουληθεί, αρκεί να μην πεις κανένα ψέμα. Στο χώρο του «κοινωνικού χαρακτήρα» δεν ακολουθώ κανόνες αλτρουισμού, δεν υπαινίσσομαι τον φιλεύσπλαχνο. Εκδηλώνω την οργή μου και την αντίθεσή μου στην «κοινωνική αφασία». Το κάνω χρησιμοποιώντας το ντιζάιν, διότι αυτό γνωρίζω να χειρίζομαι.

Μία αφίσα ίσον χίλιες λέξεις;

Έτσι τουλάχιστον θα έπρεπε. Στη χώρα με την «τρικυμία στο κρανίο» ο κανόνας είναι ότι η αφίσα πρέπει να είναι «Δελτίο Τύπου» κολλημένο στον τοίχο. Αμάθεια σε συνδυασμό με εμπορική πλεονεξία. Καμιά επίγνωση της πραγματικής της δύναμης.

Ποια η ισχύς της γραφιστικής απέναντι στην πολιτική;

Μπορεί και να της βγάλει την γλώσσα, όταν χρειάζεται. Βέβαια ρωτάτε κάποιον ο οποίος βρίσκεται από θέση απέναντι στην πολιτική, πιστεύοντας μόνον στην αξία της ιδεολογίας.

Ποιος ο ρόλος του γραφίστα απέναντι στην κοινωνική δράση;

Όποιος και του κάθε ενεργού πολίτη. Η ιδιοτέλεια, μας οδήγησε στο σημερινό χάλι, παράγοντας την κοινωνική μας αδιαφορία. Παρόλο που αισθάνομαι ηλίθιος μαζεύοντας από το πάρκο την «ανάγκη» του σκύλου μου, θα εξακολουθώ να το κάνω, έστω και πατώντας στα σκατά που οι άλλοι «ευγενείς Βουρβόνοι» αφήνουν.

Ένας γραφίστας στην ουσία θα πρέπει να έχει το ρόλο ενός δημοσιογράφου που εκφράζεται με σχέδια κι όχι με κείμενα;

Καιρός είναι με τέτοιους παραλληλισμούς να μας πνίξουν και με σχέδια. Ας γράφουν κι ας μιλάνε σωστά, δίχως να αποκρύπτουν την αληθινή πλευρά των γεγονότων οι μεν και ας μιλήσουν με κατανοητή σχεδιαστική γλώσσα οι συνάδελφοί μου. Δεν καλούνται δα, να σχεδιάσουν τον Παρθενώνα. Ας μάθουν να ταυτίζουν τη μορφή με το περιεχόμενο, τουλάχιστον, και μη βάζουν «αλεπούδες να κοιτάζουν μέλισσες και πεταλούδες», επιδιώκοντας με ανάποδο το 11 να μας εκφράσουν την ανατρεπτική τους πρόθεση. Τη γλώσσα την τελειώνουμε όπου να’ ναι. Όσο όμως τη χρησιμοποιούμε, μην τη μεταχειριζόμαστε με απρέπεια.

Το έντυπο τελικά πεθαίνει ή θα μπορέσει να συνυπάρξει με την οθόνη και το Ίντερνετ;

Δεν πιστεύω στις προφητείες και δεν θα ήθελα να κάνω, ανεξάρτητα από το τι πιστεύω ή διαισθάνομαι ότι θα συμβεί. Δεν νοσταλγώ τίποτα απ’ ό,τι έχει σχέση με παλιό, περασμένο ή ό,τι έμαθα να χρησιμοποιώ στο παρελθόν. Αν ο κόσμος δεσμευόταν από τέτοιου είδους ανησυχίες, θα βρισκόμασταν ακόμα στην ανακάλυψη του τροχού. Η εξέλιξη των εργαλείων δεν ακυρώνει τον Ουμανισμό, αντίθετα δουλεύει για τον άνθρωπο.