Γαύδος, Λευκή και Χρυσή: Σε τρεις από τους ομορφότερους «δορυφόρους» της Κρήτης

Το στομάχι του χρυσού, το φως πεινά.

Μα οι εξόριστοι στων Γαύδων τα ακρωτήρια

Πώς να περιγράψεις τη Γαύδο σε κάποιον που δεν την έχει ζήσει;… είναι σα να θέλεις να περιγράψεις τον έρωτα σε κάποιον που ποτέ δεν έχει ερωτευτεί. Ωστόσο, είναι μάλλον αδύνατον, να φύγεις απο κοντά της χωρίς να έχεις ερωτευτεί με όλες σου τις αισθήσεις… χωρίς να ερωτευτείς την εξωτική της αύρα, τις γλυκιές – έναστρες νύχτες της, το βελούδινο και συνάμα καυτό άγγιγμα της κατάξανθης άμμου, τη διαύγεια των γαλαζοπράσινων νερών της, τις μεθυστικές μυρωδιές των πεύκων και του θυμαριού, τους καμπυλόγραμμους κέδρους της, την σιωπή της… Όποιος δεν έχει επισκεφθεί τη Γαύδο, δεν μπορεί καν να φανταστεί τι τον περιμένει εκεί.

Η Γαύδος αποτελεί το νοτιότερο άκρο της Ευρώπης απέχοντας περίπου 25 ναυτικά μίλια από τη Χώρα Σφακίων και 140 απ’ τις ακτές της Λιβύης. Σταυροδρόμι πολιτισμών, αραξοβόλι ταξιδευτών, εμπόρων της Αφρικής και πειρατών, αλλά και τόπος «αξιοζήλευτης» εξορίας για τους κομμουνιστές, η Γαύδος είναι, «κατά τας αρχαίας γραφάς», το αρχαίο νησί της Ωγυγίας όπου έζησε η νύμφη Καλυψώ κρατώντας αιχμάλωτο το ναυαγό Οδυσσέα.

Στο δρόμο για τη Γαύδο, οι εκπλήξεις ίσως ξεκινήσουν μεσοπέλαγα αν βρεθείτε να «φλερτάρετε» με κοπάδια δελφινιών, μεσογειακές φώκιες και τις χελώνες caretta – caretta ή για τους πιο τυχερούς, με τις εντυπωσιακές φάλαινες – φυσητήρες, ένας πλυθησμός των οποίων ζει και αναπαράγεται στην ευρύτερη περιοχή, νοτιοδυτικά του Νομού Χανίων. Σύντομα μια χρυσόξανθη λωρίδα «ερημικής» γης θα αναδυθεί στον ορίζοντα. Το πλοίο δένει στο λιμάνι του Καραβέ, όπου θα σας καλωσορίσουν, με ένα υποβόσκων αίσθημα «ζηλείας», οι «πρώην» εραστές της κατά την αποχώρησή τους. Ηλιοκαμμένοι, μποέμ, ίσως λίγο ταλαιπωρημένοι, αλλά πάνω απ’ όλα ερωτευμένοι και ευτυχισμένοι που έζησαν, έστω για λίγο, αυτόν το μεγάλο έρωτα. Αγαπητοί ταξιδευτές… καλωσήρθατε στην Γαύδο!

Αν δεν ερωτευτείτε τη Γαύδο «με την πρώτη ματιά», είναι γιατί το καραβάκι «ευτυχώς» δε σας «αμόλυσε» απευθείας στην παραλία του Σαρακήνικου, που θα αποτελέσει μάλλον τον πρώτο σας σταθμό, καθώς εκεί θα βρείτε τις περισσότερες, από τις ελάχιστες ευτυχώς, τουριστικές υποδομές του νησιού. Το Σαρακήνικο, μαρτυρώντας το πέρασμα των Σαρακηνών πειρατών απο το νησί, διαθέτει τέτοιο εξωτισμό που δεν σου αφήνει περιθώρια «να κρατήσεις χαρακτήρα» καθώς ο ενθουσιασμός εκδηλώνεται παρορμητικά στη θέα ενός γαλαζοπράσινου, αβαθή κόλπου, που πλαισιώνεται με αμμόλοφους, κέδρους, αλμυρίκια καθώς και μικρά κτίσματα που φιλοξενούν ταβερνεία, ξενώνες και μικρά, πλήν έντεχνα, καφεποτοπωλεία.

Aν αυτοπροσδιορίζεστε ως «δύσκολος/η», έχετε δει/κάνει πολλά κ.λπ. και δεν ενθουσιάζεστε εύκολα, οι όποιες αντιστάσεις σας έχουν απομείνει, θα καταρρεύσουν ολοκληρωτικά μόλις πατήσετε πόδι στην πιο απομονωμένη παραλία, του Άι Γιάννη, την οποία θα προσεγγίσετε κοπιαστικά μέσα από ένα λαβυρινθικό, παράκτιο κεδρόδασος, και η οποία, όχι

τυχαία, συγκαταλέγεται στις καλύτερες παραλίες του κόσμου. Καταγάλανα, ρηχά νερά, με τεράστιες αμμοθίνες να διεκδικούν τη γη από ένα ορμώμενο προς την θάλασσα κεδρόδασος και «bonus» θέα τα Λευκά Όρη να «λειώνουν απο ζήλια». Δε θα αργήσετε να καταλάβετε πως η παραλία του Αγίου Ιωάννη είναι η μεγαλύτερη πολιτεία των σύγχρονων ροβινσώνων του νησιού, που περιφέρονται γυμνοί, ανέμελοι και ενίοτε «καμουφλαρισμένοι» με φυσικό «spa treatment» αργίλου, ξαναβαπτίζοντας με ευλάβεια τους εαυτούς τους στα καθάρια νερά πριν αποτραβηχθούν ξανά στα ερημητήρια τους που κατακλύζουν κάθε γωνιά του αχανούς κεδροδάσους. Εδώ, το αίσθημα της ελευθερίας, της καλοκαιρινής ραστώνης και της επαφής με τη φύση και τον εαυτό μας, σχεδόν σου επιβάλλεται. Όσο περισσότερο απομακρυνόμαστε από τις εστίες «πολιτισμού» προς τις ακόμη πιο απομονωμένες, εξωτικής πάντα ομορφιάς, παραλίες του «Λαυρακά», του «Πύργου» και του σχεδόν απρόσιτου «Ποταμού» συναντάμε όλο και πιο αυτάρκεις κοινωνίες, αυτοοργάνωσης και απομόνωσης – με ιδιαίτερου ενδιαφέροντος αυτοσχέδια ερημητήρια – που ζουν παραδομένες στον έρωτα τους… αυτοεξόριστες σε ένα δικό τους ρυθμό… επιζητώντας να έρθουν πιο κοντά στη φύση του ανθρώπου, στα αρχέγονα έντσικτα… στον εαυτό τους. Βλέπετε, οι πιο ερωτευμένοι με τη Γαύδο, δεν την αποχωρίζονται εύκολα, όπως μια ομάδα Ρώσων πυρηνικών επιστημόνων οι οποίοι κατέφυγαν στη Γαύδο ύστερα από το δυστύχημα του Τσέρνομπιλ και έκτοτε επιβιώνουν σε μια «σουρεαλιστική», αυτόνομη και πλήρως φιλική προς το περιβάλλον κατοικία -που θα ζήλευε ακόμη και ο πολυμήχανος Οδυσσέας- με τη χαρακτηριστική ονομασία «Λύκειο γραμμάτων Κύριλλου και Μεθόδιου» στο δρόμο προς την Τρυπητή. Η περίφημη παραλία της Τρυπητής στη γκρεμώδη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού είναι ένας θαυμάσιος ψαρότοπος και υδροβιότοπος με μια μικρή λίμνη – αλυκή που το χειμώνα φιλοξενεί μεταναστευτικά πτηνά. Σήμα κατατεθέν της παραλίας είναι οι τρεις φυσικές τρύπες στο βράχο αλλά και η τεράστια καρέκλα – θρόνος με θέα «το απέραντο», ενώ ένα μοναδικής ομορφιάς δασικό μονοπάτι, οδηγεί στην πιο «συντηρητική» για τα δεδομένα του νησιού, παραλία του Κόρφου.

Η ομορφιά της Γαύδου ωστόσο δεν εξαντλείται εδώ. Όσο βαθύτερα την εξερευνείς, τόσο πιο πολύ μαγεύεσαι, είτε από τους φτωχικούς πλην γραφικότατους οικισμούς της (την πρωτεύουσα Καστρί, τα Βατσιανά, το Ξενάκι, την Άμπελο) είτε από τα εκτενή, σκιερά δάση Πεύκων, υπεραιωνόβιων Κέδρων και Σκίνων και τα μεθυστικά αρωματικά της φυτά. Και ανάμεσα τους διάσπαρτα πέτρινα μετόχια, απολιθωμένα όστρακα, βαθμιδωτές πεζούλες καλλιεργήσιμων εκτάσεων με σιτηρά και αμπέλια, απομονωμένα ξωκλήσια και καλοχαραγμένα μονοπάτια να σου διηγούνται τη δική τους ιστορία. Πριν όμως αποφασίσετε «να δεσμευτείτε» μαζί της, καλό θα ήταν να μάθετε για το παρελθόν της μέσα από τις ανασκαφές του Κόρφου και του Σαρακήνικου – όπου υπάρχει και το κτίσμα των εξόριστων επί Μεταξά, στο βενετσιάνικο κάστρο στην Κεφαλή, στα ρωμαϊκά και παλαιοχριστιανικά ερείπια στο λόφο του Αη Γιάννη ή τους λαξευτούς τάφους στο Λαυρακά κ.λπ.

Αν ωστόσο ο έρωτας δεν σας έχει αφήσει καθόλου μυαλό για ιστορικο -φυσιολατρικό- πολιτιστικές αναζητήσεις, το ένστικτο θα σας οδηγήσει το σούρουπο στον μεγαλοπρεπέστατο, αγέρωχο φάρο του νησιού για να αγναντέψετε από το ψηλότερο σημείο της Γαύδου τη θάλασσα και τον ουρανό, την Κρήτη και τη Γαύδο να παίρνουν πορτοκαλοκόκκινες αποχρώσεις πριν χαθούν στο σκοτάδι της επόμενης έναστρης νύχτας… μιας νύχτας που μάλλον θα σας βρει να κολυμπάτε γυμνοί στο βυθό της, να κάνετε αξέχαστες παρέες, να τραγουδάτε γύρω από κάποια φωτιά, να ζείτε τον έρωτα, να φιλοσοφείτε με τ’ αστέρια ή να ονειρεύεστε πάνω στην δροσερή άμμο…

Πριν τελικά κάνετε «την αποφασιστική κίνηση» για αιώνιους όρκους, κοίταξτε την πρώτα στα μάτια… μέσα από τα μάτια των λιγοστών, μα τόσο αληθινών μόνιμων κατοίκων της: του Παπά Μανώλη – βιγλάτορα των παραδόσεων – με το λαογραφικό μουσείο αλλά και της πρεσβυτέρας του με τα αγνότατα παραδοσιακά γλυκά της στο χωριό Βατσιανά, τους δύο εναπομείναντες, ελπίζω ακόμη, μοναχικούς αλλά τόσο ανοιχτόκαρδους κατοίκους στο χωριό Άμπελος, τους ψαράδες που κάναν στεριά τους την θάλασσα… κοιτάξτε στα μάτια τα, μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού, «Γαυδωτάκια» όταν παίζουν ανέμελα, την Γωγώ με τις παραδοσιακές τοπικές λιχουδιές στο Καστρί και τον γραφικό ασπρομάλλη «τύπο» που οδηγεί το, βγαλμένο απο άλλη εποχή, λεωφορείο της Γαύδου…

Η Γαύδος είναι σαν εκείνους του καλοκαιρινούς έρωτες που κρατούν για λίγο χωρίς ποτέ να σου χαρίζονται ολοκληρωτικά. Διαθέτοντας όλα τα προσόντα να σε γοητεύσει και απόλυτη επίγνωση της δύναμης της, σε ελκύει ακαταμάχητα …  χωρίς ποτέ να σε διεκδικεί. Συμβιβασμένη με την μοναξιά της, εξωτική και αυτοεξόριστη, απλώς σε προκαλεί, περιμένοντας υπομονετικα να γυρίσεις… και είναι σίγουρο πως – αργά ή γρήγορα – θα το κάνεις.

Travel info 

Άφιξη / Αναχώρηση: Παλιόχωρα / Σούγια / Χώρα Σφακίων / Πλακιάς 

Διάρκεια ταξιδιού: Από 1-2 ώρες περίπου, ανάλογα

Μετακινήσεις: Ικανοποιητικό γενικά οδικό δίκτυο / το μεταφορικό μέσο δεν είναι αναγκαίο / υπάρχει λεωφορείο καθώς και 2-3 γραφεία ενοικίασης οχημάτων από όπου μπορείτε να βρείτε και βενζίνη

Καφεποτοπωλεία και ό,τι προκύψει

Σορολόπ: Μποέμικου τύπου με θέα τον κόλπο του Σαρακήνικου & ανισσόρολοπες νύχτες

Dolce vita: πάνω στην άμμο του Σαρακήνικου με αιώρες, κεριά κλπ για παγωμένη μπύρα, ούζο, μεζέδες & lounge καταστασεις ολημερίς

Στον φάρο (όπου λειτουργεί και μουσείο) : πετρόχτιστο καφεποτοπωλείο για πιο ήσυχα γούστα

Ο έρωτας περνάει απο το στομάχι:

Φρέσκο ψάρι θα βρείτε σχεδόν παντού. Σίγουρη επιλογή η ψαροταβέρνα στον Καραβέ με εξαιρετική κακαββιά αλλά και οι ταβέρνες στον Κόρφο

Tο στέκι της Γωγώς: Παραδοσιακότατο ταβερνείο από όλες τις απόψεις στο Καστρί, ιδιαίτερα για φαγητά κατσαρόλας και κρέας

Η ταβέρνα με το mini market πριν την παραλία του Αι Γιάννη με καλό φαγητό και μαγειρευτά – την προτιμούν οι κατασκηνωτές (στα συν οι τραπεζικές διευκολύνσεις)

Διαμονή:

Αν και την Γαύδο θα την ζήσετε πραγματικά μόνο σαν κατασκηνωτής, στο νησί προσφέρονται αρκετές επιλογές, απλής κυρίως, αλλά προσεγμένης διαμονής σχεδόν παντού.

SOS! Η Γαύδος μαζί με την Γαυδοπούλα έχουν χαρακτηριστεί ως προστατευόμενες περιοχές στο δίκτυο Natura 2000 καθώς πέραν του αρχαιολογικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζουν αποτελούν μοναδικής περιβαλλοντικής και αισθητικής αξίας βιότοπους με σπάνια χλωρίδα και πανίδα. Είναι σημαντικό λοιπόν όλοι μας να τους σεβαστούμε και να τους προστατέψουμε. Καλό σας ταξίδι!

Χρήσιμα Τηλέφωνα

Αστυνομία: 28230 41019

Ιατρείο: 28230 42195

ΚΕΠ: 28230 41270

Ραδιοφωνικός Σταθμός Γαύδου: 28230 83037

Χρήσιμες πληροφορίες θα βρείτε και στην ιστοσελίδα του σταθμού Gavdos Fm.