Το «χρώμα» του περιβάλλοντός μας γίνεται πιο γαλανό, μια αλλαγή που θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες για τα είδη των ζώων που είναι υπό εξαφάνιση, επισημαίνουν οι οικολόγοι. Σε μεγάλη μελέτη στην οποία συμμετείχαν χιλιάδες σημεία δεδομένων και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Περιοδικό της Βρετανικής Οικολογικής Εταιρείας, «Οικολογία των Ζώων», οι ερευνητές εξέτασαν πόσο γρήγορα ή αργά ζωικοί πληθυσμοί αλληλεπιδρούν με την αλλαγή του περιβάλλοντος στην πάροδο του χρόνου. Οι οικολόγοι περιγράφουν αυτή την χρονική αλληλεπίδραση σαν «φασματικό χρώμα».

Οικολόγοι που έχουν ερευνήσει τη σχέση μεταξύ διακυμάνσεων στο περιβάλλον και εκείνων του πληθυσμού των ζώων για τα τελευταία 30 χρόνια, περιγράφουν τις διακυμάνσεις και τις παρομοιάζουν με το φάσμα των χρωμάτων, όπου κόκκινο σηματοδοτεί ένα περιβάλλον ή τον πληθυσμό που κυμαίνεται πιο αργά την πάροδο του χρόνου (όπως η θερμοκρασία των ωκεανών) και το μπλε συμβολίζει τις περισσότερο ταχείες διακυμάνσεις (όπως οι αλλαγές στη θερμοκρασία του αέρα).

Ο Bernardo Garcia-Carreras και ο Δρ Ντάνιελ Reuman του Imperial College του Λονδίνου εξέτασε τρία μεγάλα σύνολα δεδομένων. Χρησιμοποίησαν τη βάση δεδομένων «Δυναμική του Παγκόσμιου Πληθυσμού», από την οποία προέρχονται τα δεδομένα σχετικά με τις αλλαγές στον πληθυσμό 147 είδη πουλιών, θηλαστικών, εντόμων, ψαριών και καρκινοειδών κατά τα τελευταία 30 χρόνια. Επιπλέον, χρησιμοποίησαν και τα δεδομένα από την «Κλιματολογική Ερευνητική Μονάδα» και το «Παγκόσμιο Ιστορικό Δίκτυο Κλιματολογίας» για την μελέτη δύο ομάδων θερμοκρασίας. Το Δίκτυο Κλιματολογίας περιλαμβάνει δεδομένα που συλλέγονται από μετεωρολογικούς σταθμούς από όλο τον κόσμο για όλο τον εικοστό αιώνα.

Η μελέτη όχι μόνο δεν επιβεβαίωσε την αλλαγή στο χρώμα του χάρτη του περιβάλλοντος, αλλά διαπίστωσε ότι το περιβάλλον μας γίνεται όλο και «πιο μπλε», με άλλα λόγια, εμφανίζει πιο γρήγορα από τις αναμενόμενο κυμαινόμενες αλλαγές κατά τη διάρκεια του χρόνου.

«Η αλλαγή χρώματος αναφέρεται στην αλλαγή του «φασματικού χρώματος», χωρίς αυτό όμως να δηλώνει ότι το κόκκινο σημαίνει υψηλότερες θερμοκρασίες. Το φασματικό χρώμα μας δηλώνει πόσο γρήγορα ή αργά η θερμοκρασία διαφοροποιείται με  την πάροδο του χρόνου. Εάν οι αλλαγές είναι συγκριτικά αργές, τότε λέμε ότι η θερμοκρασία είναι «κόκκινου» φάσματος, εάν οι αλλαγές είναι γρήγορες, τότε θερμοκρασία χαρακτηρίζεται ότι είναι «μπλε». Όταν αναφέρουμε ότι η θερμοκρασία έγινε «πιο μπλε», εννοούμε ότι αλλαγές στη θερμοκρασία γίνονται όλο και πιο γρήγορα στην πάροδο του χρόνου, » εξηγεί ο Garcia-Carreras.

Τα αποτελέσματα είναι σημαντικά διότι οι προηγούμενες μελέτες δείχνουν το φασματικό χρώμα του πληθυσμού να επηρεάζει τον κίνδυνο εξαφάνισής του. Ορισμένα απλά μοντέλα μας λένε ότι οι πιο γαλανοί πληθυσμοί – δηλαδή εκείνοι που κυμαίνονται πιο γρήγορα στην πάροδο του χρόνου – βρίσκονται σε μικρότερο κίνδυνο εξαφάνισης.

Αυτό συμβαίνει διότι μετά από αντίξοες συνθήκες συνήθως ακολουθούν καλύτερες συνθήκες, ιδίως όταν οι αλλαγές στο περιβάλλον είναι πιο γρήγορα κυμαινόμενες!

Ενώ η μελέτη φαίνεται να παρέχει κάποια καλά νέα για τα είδη που κινδυνεύουν να εκλείψουν, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτό αντισταθμίζεται από άλλες πιέσεις. «Αυτή η φαινομενικά καλή εικόνα μετριάζεται από το γεγονός ότι η απώλεια των ενδιαιτημάτων (οικολογικών περιοχών), η υπερεκμετάλλευση και άλλοι παράγοντες είναι πιθανόν να είναι πιο σημαντικοί παράγοντες κινδύνου εξαφάνισης από το χρώμα των διακυμάνσεων της θερμοκρασίας,» λέει ο Δρ Reuman.

 Bernardo García-Carreras, Daniel C. Reuman. An empirical link between the spectral colour of climate and the spectral colour of field populations in the context of climate change. Journal of Animal Ecology, 2011

της Ειρήνης Ταλιούρη  Βιολόγου  e.taliouri@freevox.gr