Η αρχή έγινε με το σεισμό των 9 ρίχτερ στα ανοιχτά της Ιαπωνίας. Ο καταστροφικός αυτός σεισμός είχε ως επακόλουθο ένα τσουνάμι που έπληξε τη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου. Όμως, ο ιαπωνικός λαός αντί να επικεντρώνεται στη διάσωση και την περίθαλψη των πληγέντων, δυστυχώς αναγκάζεται να διαχειριστεί ταυτόχρονα μία νέα κρίση, απόρροια των αναπόφευκτων κινδύνων που σχετίζονται με την πυρηνική ενέργεια.

Το τσουνάμι έκανε την επίσκεψή του στον πυρηνικό σταθμό της Φουκουσίμα, θέτοντας εκτός λειτουργίας τα συστήματα ψύξης του σταθμού. Σημειώθηκαν εκρήξεις σε τρεις αντιδραστήρες, ενώ στον τέταρτο αντιδραστήρα, που ήταν εκτός λειτουργίας και σε ψυχρή κατάσταση, εκδηλώθηκε φωτιά. Οι ράβδοι ουρανίου έμειναν εκτεθειμένοι στον αέρα με αποτέλεσμα να απελευθερώσουν ραδιενεργά υλικά κατευθείαν στην ατμόσφαιρα και να καταμετρηθούν εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ακτινοβολίας περιμετρικά του σταθμού. Λίγες μέρες μετά μετρήθηκαν 100-400 mSv (μιλισιβέρτ) ανά ώρα κοντά στον τέταρτο αντιδραστήρα, ενώ γύρω από τους  άλλους τρεις μετρήθηκαν 30 mSv ανά ώρα, όταν τα φυσιολογικά επίπεδα για τον άνθρωπο είναι μόλις 3 mSv ανά έτος. Πολύ υψηλότερα από τα ανώτερα επιτρεπτά όρια βρέθηκαν και σε τουλάχιστον 11 είδη λαχανικών που προέρχονται από τη γύρω περιοχή.

Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) έχει θέσει την επικινδυνότητα του πυρηνικού ατυχήματος στην Ιαπωνία σε βαθμό 5, της κλίμακας INES, ενώ η Γαλλική αρχή για την Πυρηνική ασφάλεια (ASN) ανέβασε το βαθμό επικινδυνότητας σε 6, ξεπερνώντας το ατύχημα στο Three Mile Island των ΗΠΑ το 1979, που είναι το δεύτερο μεγαλύτερο πυρηνικό ατύχημα έως σήμερα. Ο ανώτερος βαθμός στην κλίμακα INES είναι το 7, με το οποίο έχει βαθμολογηθεί έως σήμερα μόνο το ατύχημα στο Τσέρνομπιλ το 1986.

Το συμβάν στη Φουκουσίμα προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρο τον πλανήτη. Στη Γαλλία, όπου τα πυρηνικά καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της  ηλεκτρικής ενέργειας, πραγματοποιούνται διαδηλώσεις κατά της ατομικής ενέργειας. Η Σουηδία ανακοίνωσε ότι παγώνει τα σχέδια για νέους πυρηνικούς σταθμούς μέχρι να επανεξεταστούν και να αναθεωρηθούν οι προδιαγραφές ασφαλείας. Στη Γερμανία, η κυβέρνηση Μέρκελ ανήγγειλε την αναστολή λειτουργίας 7 πυρηνικών αντιδραστήρων που είχαν τεθεί σε ισχύ πριν από το 1980. Αντίθετα οι κυβερνήσεις της Ρωσίας, της Τουρκίας και της Κίνας δήλωσαν ότι δεν τίθεται θέμα αλλαγής των σχεδίων τους για κατασκευή νέων αντιδραστήρων. Στην Ουάσινγκτον, οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης δηλώνουν ότι οι ΗΠΑ θα παραδειγματιστούν από τη Φουκουσίμα, αλλά η πυρηνική ενέργεια δε θα τεθεί εκτός της ευρύτερης ενεργειακής στρατηγικής τους.

Εν τω μεταξύ η Ευρωπαϊκή Ένωση στην έκτακτη συνεδρίαση μεταξύ των υπουργών ενέργειας και των εθνικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας αποφάσισε τη διεξαγωγή «τεστ αντοχής» για τους 153 αντιδραστήρες της Ένωσης για να ελεγχθεί αν τηρούνται όλοι οι κανονισμοί ασφαλείας και πως μπορούν να ανταπεξέλθουν σε παρόμοια γεγονότα. Στην απόφαση αυτή συναίνεσε και η Γαλλία, παρότι πριν από λίγες μέρες διαβεβαίωνε ότι δεν τίθεται θέμα ασφάλειας στους 58 αντιδραστήρες της. Για ακόμα μία φορά μετά την τραγωδία του Τσέρνομπιλ, το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Όταν καταλαγιάσει ο «καπνός» της Φουκουσίμα, τα περισσότερα σχέδια για την κατασκευή και χρήση πυρηνικών αντιδραστήρων θα προχωρήσουν όπως ήταν προγραμματισμένα. Τουλάχιστον ας γίνουν με τις αυστηρότερες προδιαγραφές ασφάλειας.

του Μανόλη Καραδήμα m.karadimas@freevox.gr