Οι άνθρωποι απέδιδαν τους σεισμούς σε θεϊκή τιμωρία και υπερφυσικά όντα: «..κι όταν ο θαμμένος κάτω από τη Γη Εγκέλαδος  θυμάται τον άδικο χαμό του, σαν γίγαντας που είναι, εκδηλώνει το θυμό του με ηφαιστειογενείς  εκρήξεις και σεισμική δραστηριότητα..».

Πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί πίστευαν ότι  κάποιο τεράστιο πλάσμα κρατούσε το έδαφος. Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι ο υπερφυσικός Άτλας σήκωνε τη Γη στους ώμους του. Οι Μογγόλοι πίστευαν σε ένα πελώριο βάτραχο. Κάθε φορά που το ζώο παραπατούσε γινόταν σεισμός. Σύμφωνα με το γιαπωνέζικο θρύλο, τους σεισμούς προκαλεί το σπαρτάρισμα του γατόψαρου. Με ένα μεγάλο βράχο

οι θεοί κρατούν ακινητοποιημένο το σκανταλιάρικο αυτό ζώο, αλλά τον Οκτώβριο, όταν φεύγουν οι θεοί, το ψάρι ελευθερώνεται.

Κι αν ο μύθος κρύβει αλήθεια, σίγουρα οι θεοί της Ιαπωνίας στις 11 Μαρτίου του 2011, δεν ήταν εκεί. Γιατί ο εγκέλαδος χτύπησε ξανά, αφήνοντας έρημη και βρεγμένη γη και παίρνοντας αμέτρητες ψυχές.

Μέσα σε όλο τον πανικό και τη δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι Ιάπωνες και που όλοι εμείς παρακολουθούμε από μακριά, εντύπωση προκαλούν εκτός των άλλων, τα κτίρια.

Τα κτίρια έμειναν, στο μεγαλύτερο τους μέρος, ανέπαφα, ακόμη κι από ένα «κούνημα» τέτοιου μεγέθους (8,9 βαθμοί της κλίμακας ρίχτερ). Αυτό οφείλεται πρώτα από όλα, στα υλικά τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των κτιρίων, τα οποία κτίρια είναι όλα πολύ πρόσφατα.

Οι Ιάπωνες δίνουν πολύ προσοχή στη σταθερή καταγραφή της σχέσης τσιμέντου και σιδήρου. Κι από την άλλη, η αντισεισμική τεχνολογία που χρησιμοποιούν είναι τόσο μπροστά, όσο και η παιδεία τους σχετικά με τους

σεισμούς. Συγκεκριμένα στις κατασκευές, χρησιμοποιούν εφέδρανα, ελαστομεταλλικά ή/και σφαιρικά, τα οποία τοποθετούνται στη βάση των υποστυλωμάτων και των τοιχίων, και για τα οποία ακολουθείται προμελέτη

και αυστηρός έλεγχος. Το επόμενο στάδιο είναι η διαστασιολόγηση τριών στοιχείων (δοκός/δοκάρι, στύλος/κολώνα, τοιχίο/τοίχος) του σεισμικά μονωμένου κτιρίου και η σύγκριση των αποτελεσμάτων της ανάλυσης καθώς και της όπλισης ανάμεσα στους δύο φορείς. Σε τελική ανάλυση το σεισμικά μονωμένο κτίριο παρουσιάζει μικρότερα φορτία διατομής και λιγότερο οπλισμό, η τιμή του όμως αυξάνεται πολύ με τη χρήση των εφεδράνων. Αυτά που επιτυγχάνονται ωστόσο με την παραπάνω μέθοδο, είναι:

- Αποδέσμευση της ανωδομής (το κτίσμα πάνω από τη θεμελίωση) από την σεισμική δόνηση.
- Δραστική μείωση της σεισμικής διέγερσης της ανωδομής.
- Αποτροπή της γέννησης βλαβών στον φέροντα οργανισμό(είναι ο σκελετός της κατασκευής που «σηκώνει» τα φορτία που υπάρχουν σ’ αυτήν, όπως επίσης και το κύριο στοιχείο που τη βοηθάει να αντέχει στους σεισμούς) του έργου και του «φαινομένου μνήμης βλαβών».
- Προστασία του περιεχομένου της κατασκευής.
- Διασφάλιση συνεχούς λειτουργίας του έργου.

Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη, από πλευράς σεισμικότητας, και την έκτη παγκοσμίως. Από την άλλη, αντιφατικά, στην Ελλάδα καταγράφεται μεγάλο έλλειμμα στην αντισεισμική προστασία, στη θωράκιση των κτιρίων και στην ανάλογη εκπαίδευση.

Κανένας μας δεν μπορεί να γνωρίζει το άγνωστο, όμως μπορούμε να υποθέσουμε τον τρόπο που κάτι το απρόβλεπτο μπορεί να μας επηρεάσει και να προετοιμαστούμε. Είναι προτιμότερο να επικεντρωθούμε στις πιθανές συνέπειες, τις οποίες γνωρίζουμε, αντί στις πιθανότητες που υπάρχουν να συμβεί, τις οποίες δεν γνωρίζουμε.

της Μαρίας Πατενταλάκη Αρχιτέκτονας  maria.pat78@yahoo.com