Καλεσμένος σ’ ένα ταξίδι με παρέα τ’ αστέρια…

…πάνω από το νοτιότερο ορεινό όγκο της Ευρώπης

 

Τόπος «αρχέγονος», ατόφιος, προικισμένος με άγρια απροσδόκητη και ακαταμάχητη ομορφιά… Με λίγα λόγια, τόπος σπάνιος που με σπάνια ιδανικά και χαρακτηριστικά έχει ανάλογα προικίσει και τους ανθρώπους του.

Κάπου άκουσα πως «ένας τόπος είναι οι άνθρωποί του» και πραγματικά μιλώντας γι αυτήν την περιοχή της νότιας Κρήτης στο νομό Ηρακλείου δεν έχω να πω κάτι άλλο. Εδώ μάλλον, θα ήρθε αυτός που το πρωτοείπε και θα ένιωσε ανάλογα με μένα ώστε να πει κάτι τέτοιο… Τόπος λοιπόν προικισμένος με ανθρώπους -λίγους και καλούς- και τόπος μάλλον καταφύγιο και γι άλλους που μπορεί να μην κατάγονται από «εδώ» αλλά τον θεώρησαν ιδανικό μέρος για να βρουν αυτήν την ησυχία και τη γαλήνη που όλοι μας κατά βάθος επιζητάμε αλλά δεν ξέρουμε που και πώς να τη βρούμε.

Στ’ Αστερούσια μάλλον συνδυάζονται άψογα και τα δυο και όπως μπορούμε να βρούμε την ησυχία και τη γαλήνη μας για λίγες στιγμές, έτσι, ανάλογα, μπορούμε εν τέλει να ζήσουμε σ’ ένα θαυμάσιο τοπίο αυλακωμένο από πλήθος πανέμορφων φαραγγιών και διακοσμημένο με πανέμορφες κορυφές και κορυφογραμμές, στέγη του «έναστρου» Λιβυκού πελάγους…

Τέλοσπάντων, μάλλον που περνάω υπέροχα γράφοντας αυτές τις γραμμές μπροστά στο τζάκι -στα Καπετανιανά- ενώ έξω ο αέρας λυσσομανάει και, όπως και να χει -και πρέπει να το πω- δεν μπορώ να παραβλέψω ότι ο κύριος Μιχάλης εχθές μου έφερε ανέλπιστα τον επιούσιο για φαγητό ή ότι σήμερα, ακατάλληλη «περασμένη» ώρα, πήγα στο Μύρο -στην ταβέρνα πιο πάνω- να ζητήσω μια μποτίλια κρασί, ενώ κανονικά θα τον ενοχλούσα (!) και παρέα της μου φίλεψε και ένα εξαιρετικό κομμάτι απάκι… έτσι για το μεζέ! Γεια σου Μύρο!

Η κρητική φιλοξενία σε όλο της το μεγαλείο!

 

Ο τόπος

Ο μακρόστενος ορεινός όγκος των Αστερουσίων με το μοναδικό ήπιο κλίμα του βρίσκεται μεταξύ του κάμπου της Μεσαράς και του Λιβυκού πελάγους στη νότια Κρήτη. Η υψηλότερη κορυφή του βουνού είναι ο Κόφινας (1231μ.) με το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού.

Αν μπορούσατε να δείτε από ψηλά την περιοχή θα παρατηρούσατε ένα εντελώς απόκοσμο, άνυδρο και άγριο τοπίο «χαρακωμένο» από δεκάδες μικρά ή μεγαλύτερα φαράγγια και μόνο σε λίγες περιοχές, κάποιες «οάσεις» πρασίνου όπως στη νότια πλευρά του Κόφινα με το θαυμάσιο πευκόδασος ή όπως στην περιοχή του Αγίου Νικήτα με το υπέροχο αυτοφυές φοινικόδασος.

Παρότι, λοιπόν, επιφανειακά φαίνεται παντελώς αφιλόξενο αυτό το ιδιαίτερο μέρος, στην ουσία φιλοξενεί κάποια από τα σπανιότερα είδη πτηνών παγκοσμίως και πολλά από τα ενδημικά είδη χλωρίδας και πανίδας της κρητικής υπαίθρου…

Μεταξύ των 192 ειδών πτηνών που έχουν καταγραφεί στην περιοχή -κάποια μεταναστευτικά- πρέπει ν’ αναφέρουμε το «μαυροπετρίτη» (falco eleonore), τη «σκάρα» (gyps fulvus), τον Σπιζαετό ή «φιλάδελφο» (Hieraaetus fasciatus) και βέβαια τον «κοκαλά» (gypaetus barbatus), το «βασιλιά» των πτηνών που είναι το σπανιότερο όλων και έπειτα από 20 και πλέον χρόνια παρατηρήθηκε αναπαραγωγική δραστηριότητα, εκεί κάπου στα νότια του βουνού…

Κάτι τέτοια ακούμε και λέμε πως υπάρχει ελπίδα για την σπάνιας ομορφιάς κρητική φύση. Τώρα αν αναρωτιέστε γιατί τον λέμε κοκαλά, είναι γιατί τρέφεται κυρίως με το μεδούλι από τα οστά των νεκρών ζώων τα οποία και τα πετάει σε βράχους από μεγάλο υψόμετρο, για να σπάσουν και να «πάρει το γεύμα του…».

Τ’ Αστερούσια είναι μια κιβωτός που αντίθετα με άλλες περιοχές της Ελλάδας -ευτυχώς για όλους μας- έχει διαφυλάξει τον φυσικό πλούτο της πάλαι ποτέ ελληνικής υπαίθρου…

 

Δραστηριότητες, διαδρομές και αξιοθέατα

Η ιδανικότερη αφετηρία, σημείο κεντρικό και κομβικό για να γνωρίσετε απ’ άκρη σ’ άκρη τ’ Αστερούσια δεν είναι άλλη από το χωριό Καπετανιάνα (άνω και κάτω Καπετανιανά) με τους 70 περίπου μόνιμους και φιλόξενους κατοίκους του. Τα Καπετανιανά, χωριό με ηγετικό όνομα που κρατάει από τους «καπετάνιους» της εποχής της τουρκοκρατίας, βρίσκονται στα 850 μέτρα υψόμετρο στη «σκιά» της ψηλότερης κορυφής, τον Κόφινα και συνδέονται με τις υπόλοιπες απόμακρες περιοχές μ’ ένα τεράστιο δίκτυο χωματόδρομων και μονοπατιών, ό,τι πρέπει για εκείνους που αγαπάνε την εξερεύνηση και την περιπέτεια…

Αν σας βάλει ο δρόμος στην περιοχή και οι μέρες που έχετε στη διάθεσή σας δεν είναι πολλές -που μάλλον ποτέ δεν είναι και αρκετές- τότε μία από τις περιηγήσεις που θα πρέπει να κάνετε είναι η ανάβαση στον Κόφινα περνώντας από τα ερείπια της Μονής των Τριών Ιεραρχών στο Λουσούδι (14ος αιώνας), το «πανεπιστήμιο» της Αριστοτελικής σχολής επί Ενετοκρατίας, όταν η ελληνική γλώσσα απαγορεύονταν και να συνεχίσετε ως το μικρό εκκλησάκι της Παναγίας στη βάση της απόκρυμνης κορυφής. Από εκεί μ’ ένα μικρό αλλά απότομο μονοπάτι -υπάρχει σήμανση- σε 10 με 20 λεπτά θα βρεθείτε στο εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού -το ιερό της Μονής του Κόφινα, το αρχαιότερο του μινωικού κόσμου στην κορυφή του βουνού- και θα απολαύσετε ένα από τα πιο αποστομωτικά τοπία που έως τώρα έχετε συναντήσει…

Αλλά πολύ όμορφα μονοπάτια είναι εκείνο που ενώνει τον Άγιο Ιωάννη με την ιστορική Μονή Κουδουμά ή το «πάνω» μονοπάτι που περνάει ανατολικά κάτω από την κορυφή του Κόφινα, διασχίζει το πανέμορφο πευκόδασος και καταλήγει κι αυτό με την σειρά του στην εν λόγω Μονή.

Αν είναι μέρες ζεστές και θέλετε να ρίξετε και μια βουτιά στα πεντακάθαρα νερά του Λιβυκού τότε μια άλλη εξίσου δελεαστική πρόταση είναι το μονοπάτι που ενώνει τον Άγιο Ιωάννη με τη θαυμάσια παραλία Βουρλίδια και κατ’ επέκταση και την παραλία κατάρτι. Αυτή η διαδρομή περνάει και από την περιοχή με το τοπωνύμιο Σαλαμιάς με το αρχαίο ορυχείο χρυσού όπου σήμερα οι ντόπιοι βγάζουν το φημισμένο αλάτι της περιοχής.

Με το αυτοκίνητο -προς τ’ ανατολικά- μην παραλείψετε να επισκεφθείτε τον οικισμό της Εθιάς, να δείτε το θεόρατο καταρράκτη του φαραγγιού του Αμπά και να επισκεφθείτε τον Άγιο Νικήτα με το φημισμένο φοινικόδασος.

Ενώ, αν η κατεύθυνση σας θέλετε να είναι προς τα δυτικά περάστε δίπλα από την κορυφή «του Αδάμη το κορφάλη» με τον προανακτορικό μινωικό οικισμό, πηγαίνετε στην παραλία της Τρυπητής με το εκκλησάκι της Παναγίας που είναι χτισμένο μέσα σε σπηλιά και συνεχίστε ακόμα δυτικότερα προς το λιμάνι της Λούτρας περνώντας από την Παναγία τη Βήθηνα.

Αν θέλετε να περπατήσετε, εκεί λίγο πιο κάτω και στ’ αριστερά σας θα δείτε και τον «Τράχουλα», ένα μικρό φαράγγι που καταλήγει σ’ εξαιρετική παραλία και σήμερα αποτελεί πηγή έλξης για δεκάδες αναρριχητές.

Αν σκοπός σας ήταν απλώς μία διαδρομή 4×4 δεν έχετε παρά να συνεχίσετε ακόμα δυτικότερα, να προσπεράσετε το Λέντα, να πλησιάσετε προς τη Μονή Οδηγητρίας και να φτάσετε ως και το ακρωτήριο Λίθινο γνωστό και ως «Κεφάλι», αφού όμως πρώτα θα έχετε προσπεράσει παραλίες θαυμάσιες και σήμερα γνωστές, όπως το Αγιοφάραγγο, το Βαθύ και το Μάρτσαλο…

Μια άλλη δραστηριότητα που απευθύνεται σε λάτρεις του σπορ και που προσφέρεται απλόχερα στην «καρδιά» αλλά και σε κάποιες από τις παραλίες των Αστερουσίων είναι η αναρρίχηση. Μεγάλος αριθμός αναρριχητικών διαδρομών ανεξαρτήτου αναπτύγματος και βαθμολογίας είναι εκεί και σας περιμένουν.

Όσοι αγαπάνε λοιπόν την αναρρίχηση ας σπεύσουν, όπως και λόγω του ιδιαίτερου αναγλύφου η περιοχή προσφέρεται και για canyoning (μέθοδος κατάβασης δύσβατων φαραγγιών με τεχνητά μέσα, δηλαδή με σχοινί).

Τώρα, αν δεν έχετε σκοπό και όρεξη να κάνετε τίποτα απ΄ όλα τα παραπάνω απλώς ανάψτε το τζάκι σας και απολαύστε μέσα από το παράθυρο του δωματίου σας την πανέμορφη θεα. Ό,τι κι αν κάνετε σίγουρα θα περάσετε υπέροχα και αλησμόνητα…

 

Ένας μικρός επίλογος…

Υπέροχες στιγμές σ’ ένα πανέμορφο τόπο που ας ελπίσουμε να παραμείνει τόπος μαγικός κι έτσι ονειρεμένος για πολλά χρόνια ακόμα…

Και λέω ας ελπίσουμε αφού τα σχέδια των προύχοντων είναι μάλλον πολύ διαφορετικά…

Αυτή η περιοχή, όπως και όλη η υπόλοιπη Κρήτη έχει επιλεχθεί για να στηθεί ένα τεράστιο αιολικό πάρκο, παράλογο και απολύτως καταπατητικό, αψηφώντας τις όποιες περιβαλλοντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις θα έχει.

Ένα αιολικό πάρκο που ο αέρας που θα χρησιμοποιεί θα παρασύρει και θα σκορπίσει μια για πάντα και όλη αυτήν την ομορφιά των Αστερουσίων αλλά και της υπόλοιπης Κρήτης. Κάτι τέτοιο επουδενί δε θα πρέπει να το επιτρέψουμε αλλά μ’ αυτό το θέμα θ’ ασχοληθούμε στο επόμενος τεύχος.

Προς το παρόν, λοιπόν, καλές γιορτές και αξέχαστες περιηγήσεις.

Χρήσιμες πληροφορίες

Ξενώνας Θαλώρη (Κάτω Καπετανιανά)

Τηλ.: 28930 41762

Ο ξενώνας του Γκούναρ και της Λουίζας (Άνω Καπετανιανά)

Τηλ.: 28930 41440

Η ταβέρνα του Μύρου (Ανω Καπετανιανά)

Τηλ.: 6978 242672

κείμενο-φωτογραφίες:

Νικόλας Λουκάκης, nloukakis@freevox.gr